توزیع رایگان موسیقی در ایران ۲۰۲۷: راهنمای کامل
· 8 min de lectura
برای هنرمند ساکن ایران، «توزیع رایگان» در ۲۰۲۷ محدود است: ایران در فهرست رسمی کشورهای Spotify و YouTube Music نیست و در جدول PayPal Payouts هم نیامده است. برخی توزیع‌کننده‌ها مثل Unchained Music در ایران حساب باز نمی‌کنند. پیش از ثبت‌نام، شرایط کشور هر سرویس را بخوان.
اگر در تهران، اصفهان، شیراز، تبریز یا مشهد آهنگ می‌سازی و می‌خواهی کارت را منتشر کنی، احتمالاً بارها اسم «دیستریبیوتر» یا توزیع‌کنندهٔ دیجیتال را شنیده‌ای: سرویسی که فایل صوتی و اطلاعات آهنگ را به پلتفرم‌های استریم می‌فرستد و درآمد را برایت جمع می‌کند. این راهنما برای هنرمندان مستقل در ایران نوشته شده و همهٔ اطلاعاتش در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ بررسی شده است.
اما باید از همین ابتدا صادق باشیم: وضعیت ایران با بیشتر کشورها فرق دارد. تحریم‌ها، در دسترس نبودن پلتفرم‌های بزرگ و نبود راه رسمی برای دریافت پول از خارج، معنای «توزیع رایگان» را برای هنرمند ساکن ایران عوض می‌کند. پس اول واقعیت‌ها را مرور می‌کنیم و بعد سراغ گزینه‌ها می‌رویم.
«رایگان» در ۲۰۲۷ یعنی چه؟
در ۲۰۲۶ تعداد سرویس‌هایی که بدون هیچ پرداخت اولیه آهنگ منتشر می‌کنند کم شده است. «رایگان» می‌تواند سه مدل متفاوت باشد:
- رایگان با کمیسیون: برای انتشار پولی نمی‌دهی، اما توزیع‌کننده درصدی از درآمد را برمی‌دارد. مثلاً در پلن Free سرویس RouteNote، ۸۵٪ درآمد به هنرمند می‌رسد.
- اشتراک سالانه: هر سال پول می‌دهی و ۱۰۰٪ درآمد استریم مال خودت است؛ مثل Ditto با ۱۹ دلار در سال یا Amuse با ۲۳٫۹۹ دلار در سال.
- فروش مستقیم: صفحهٔ خودت را می‌سازی و مستقیم می‌فروشی؛ مثل Bandcamp که از فروش دیجیتال ۱۵٪ برمی‌دارد.
همهٔ این مدل‌ها یک پیش‌فرض مشترک دارند: اینکه بتوانی حساب باز کنی و پولت را دریافت کنی. برای ساکنان ایران، همین پیش‌فرض محل سؤال است.
واقعیت تحریم‌ها برای هنرمند ساکن ایران
- پلتفرم‌ها: ایران در فهرست رسمی کشورهایی که Spotify در آنها در دسترس است نیست. در فهرست رسمی YouTube Music هم نیست. طبق صفحههای رسمی Apple و Deezer، این دو سرویس هم در ایران ارائه نمیشوند.
- PayPal: ایران نه در جدول رسمی PayPal Payouts (ابزاری که شرکت‌ها با آن پرداخت گروهی انجام می‌دهند) آمده و نه در جدول رسمی کدهای کشور در API پی‌پل.
- شرایط توزیع‌کننده‌ها: Unchained Music در سیاست «شناخت مشتری» (KYC) خود ایران را در فهرست کشورهایی آورده که در آنها حساب باز نمی‌کند و می‌گوید این فهرست با تحریم‌های آمریکا تغییر می‌کند. FreshTunes هم می‌گوید به «مناطق تحت تحریم‌های بین‌المللی» انتقال بانکی انجام نمی‌دهد. RouteNote در صفحه‌هایی که خواندیم فهرست کشورهای مستثنا را منتشر نکرده است.
- مقررات آمریکا: تحریم‌های آمریکا علیه ایران را دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) در قالب «مقررات معاملات و تحریم‌های ایران» (ITSR) اجرا می‌کند و پرسش‌های متداول آن را منتشر کرده است.
نتیجهٔ عملی: پیش از هر کاری، شرایط استفادهٔ هر سرویس را دربارهٔ کشور محل اقامت بخوان. اگر سرویسی ساکنان ایران را نمی‌پذیرد، با اطلاعات نادرست ثبت‌نام نکن؛ این کار می‌تواند به بسته شدن حساب و از دست رفتن درآمد منجر شود. ما راهی برای دور زدن تحریم‌ها پیشنهاد نمی‌کنیم و برای موارد خاص، مشورت با یک وکیل آشنا با این مقررات ضروری است.
توزیع‌کننده‌ها و آنچه دربارهٔ کشورها منتشر کرده‌اند
جدول زیر شرایط پلن‌های رایگان یا ارزان را بر اساس صفحههای رسمی (یا مطبوعات، که صراحتاً ذکر شده) نشان می‌دهد و ستون آخر می‌گوید هر سرویس دربارهٔ کشورهای تحریم‌شده چه منتشر کرده است.
| سرویس | مدل و سهم تو | حداقل برداشت | روش پرداخت | دربارهٔ کشورهای تحریم‌شده |
|---|---|---|---|---|
| RouteNote Free | رایگان؛ ۸۵٪ سهم هنرمند (کمیسیون ۱۵٪). پلن Premium: ۱۰۰٪ با هزینهٔ ۱۰ تا ۴۵ دلار برای هر انتشار | ۵۰ دلار، پرداخت بین ۱۵ تا ۲۰ هر ماه | PayPal، انتقال بانکی یا Payoneer | در صفحههای خوانده‌شده منتشر نشده |
| SoundOn (TikTok) | رایگان؛ ۱۰۰٪ در TikTok و CapCut و در دیگر پلتفرم‌ها ۱۰۰٪ تا ۱۲ ماه و سپس ۹۰٪ (به گزارش Chartlex، ۱۶ مه ۲۰۲۶) | منتشر نشده | منتشر نشده | منتشر نشده |
| FreshTunes | پلن «New artist»: ۱۰۰٪ استریم و ۲۰٪ کمیسیون روی Content ID و نشر (به گزارش Unchained Music، ۲۸ اوت ۲۰۲۶) | ۲۵ دلار | Payoneer، WebMoney یا MC Pay (بدون PayPal) | انتقال بانکی به مناطق تحت تحریم انجام نمی‌دهد |
| ONErpm | در ۲۰۲۶ گزارش‌های متناقضی دربارهٔ باز بودن ثبت‌نام برای همه وجود دارد؛ سایتش را ببین | — | — | — |
| Bandcamp | فروش مستقیم؛ ۱۵٪ از فروش دیجیتال (۱۰٪ پس از ۵٬۰۰۰ دلار در ۱۲ ماه) به‌علاوهٔ ۴ تا ۶٪ کارمزد پرداخت | منتشر نشده | در مقالهٔ رسمی ذکر نشده | در مقالهٔ خوانده‌شده ذکر نشده |
برای مقایسهٔ گسترده‌تر سرویس‌ها، مقایسهٔ سرویس‌های توزیع ۲۰۲۶ (انگلیسی) را ببین.
حق مؤلف در ایران
توزیع‌کننده فقط درآمد ضبط صوتی را جمع می‌کند. حمایت از شعر و ملودی موضوع قانون داخلی است:
- قانون اصلی: «قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان» مصوب ۱۹۷۰ (۱۳۴۸). به گزارش مؤسسهٔ حقوقی Nouraei & Mostafavi، در سال ۲۰۱۰ مادهٔ ۱۲ این قانون اصلاح شد و مدت حمایت به ۵۰ سال پس از مرگ پدیدآورنده رسید.
- کنوانسیون برن: طبق همین منبع (۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۴)، ایران عضو کنوانسیون برن و پیمان حق مؤلف WIPO نیست و قوانین داخلی آثار خارج از ایران را پوشش نمی‌دهد. Iran International هم در نوامبر ۲۰۲۵ نوشت که پیوستن ایران به دو موافقت‌نامهٔ فنی WIPO دربارهٔ طبقه‌بندی اختراع و علامت تجاری، هنوز ایران را وارد نظام بین‌المللی حمایت از حق مؤلف نمی‌کند.
- مدیریت جمعی: شورای عالی انقلاب فرهنگی در فوریهٔ ۲۰۲۴ (بهمن ۱۴۰۲) مصوبه‌ای تک‌ماده‌ای برای تأسیس مؤسسات مدیریت جمعی حقوق مالکیت ادبی و هنری تصویب کرد. صدور مجوز و نظارت بر این مؤسسات با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و ثبت آنها با سازمان ثبت اسناد و املاک کشور.
یعنی چه برای تو؟ تاریخ ساخت هر اثر را مستند کن، با شاعر و آهنگساز قرارداد کتبی ببند و سهم هر نفر را مشخص کن. توزیع‌کننده شعر و ملودی تو را نزد هیچ نهاد مدیریت حقوق ثبت نمی‌کند.
پلتفرم‌هایی که در ایران مهم‌اند
- مجوز رسمی: انتشار رسمی موسیقی در ایران به مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیاز دارد (TechRasa، دسامبر ۲۰۱۵). پلتفرم‌های داخلی معمولاً با آثاری کار می‌کنند که این مسیر را طی کرده‌اند.
- استریم داخلی: برای نمونه، «نواک» اپلیکیشن استریم موسیقی ایرانی است که در اکتبر ۲۰۱۴ رسماً راه‌اندازی شد و مدل رایگان و اشتراکی داشت (TechRasa، ۲۰۱۵؛ اطلاعات قدیمی است و شرایط امروزش را از خود سرویس بپرس).
- مخاطبان خارج از کشور: شنوندگان ایرانی در خارج از کشور از Spotify، Apple Music و YouTube Music استفاده می‌کنند. اگر سرویسی که با شرایط قانونی تو سازگار است به این فروشگاه‌ها می‌رسد، این بازار را جدی بگیر.
موسیقی ایرانی گسترهٔ بزرگی دارد: از ردیف و موسیقی دستگاهی و موسیقی نواحی تا پاپ، راک، رپ فارسی و موسیقی الکترونیک. هر کدام مخاطب و مسیر انتشار خودش را دارد.
دریافت درآمد و مالیات
پیش از انتخاب هر سرویس، بپرس پول را چگونه و به کجا پرداخت می‌کند. با توجه به آنچه بالا گفتیم، روش‌های رایج بین‌المللی (PayPal، انتقال بانکی بین‌المللی و برخی کیف‌پول‌ها) برای ساکنان ایران محدودیت جدی دارند. درآمد از پلتفرم‌های داخلی را طبق قرارداد همان پلتفرم دریافت می‌کنی، پس قراردادشان را با دقت بخوان: سهم هنرمند، دورهٔ پرداخت و مالکیت فایل اصلی.
مالیات: درآمد موسیقی درآمد است و ممکن است تکلیف مالیاتی داشته باشد. ما مشاورهٔ مالیاتی نمی‌دهیم؛ به سازمان امور مالیاتی کشور یا یک حسابدار مراجعه کن.
گام‌به‌گام: اولین انتشار در ۲۰۲۷
- فایل‌ها را آماده کن: فایل WAV با کیفیت بالا، کاور مربعی و نام هنرمند که همه جا یکسان نوشته شود (به فارسی و لاتین، اما همیشه به یک شکل).
- حقوق را روشن کن: اگر از سمپل یا بیتِ خریداری‌شده استفاده کرده‌ای، مجوز کتبی‌اش را نگه دار.
- مسیر قانونی را انتخاب کن: برای انتشار داخلی، شرایط مجوز را بررسی کن. برای هر سرویس خارجی، اول ببین ساکنان ایران را می‌پذیرد یا نه.
- متادیتا را کامل پر کن: عنوان، شاعر و آهنگساز، سطرهای ℗ و ©، زبان و ژانر. اشتباه در این بخش انتشار را عقب می‌اندازد یا درآمد را گم می‌کند.
- تاریخ انتشار را ۳ تا ۴ هفته جلوتر بگذار تا برای تبلیغ و معرفی وقت داشته باشی.
- بعد از انتشار: آمار را هفتگی دنبال کن و ببین شنونده‌ها از کجا می‌آیند.
پیش از انتخاب، چک‌لیست انتخاب توزیع‌کننده (انگلیسی) را مرور کن.
اشتباه‌های رایج
- ثبت‌نام بدون خواندن شرایط کشور: ممکن است آهنگ منتشر شود و بعد حساب بسته و درآمد مسدود شود.
- فکر اینکه توزیع‌کننده همه چیز را جمع می‌کند: حق مؤلف شعر و ملودی جداست.
- نوشتن نام هنرمند به چند شکل: پروفایل تو در پلتفرم‌ها چندتکه میشود.
- استفاده از سمپل بدون اجازه: می‌تواند به حذف اثر یا ادعای Content ID منجر شود.
- نادیده گرفتن حداقل برداشت: با درآمد کم، رسیدن به ۵۰ دلار ممکن است ماه‌ها طول بکشد.
کی سراغ پلن پولی برویم؟
قاعدهٔ ساده: وقتی کمیسیون ۱۵٪ پلن رایگان از هزینهٔ یک پلن سالانه بیشتر شود. مثلاً اگر درآمد سالانه‌ات از استریم حدود ۲۰۰ دلار باشد، ۱۵٪ آن حدود ۳۰ دلار است که از پلن‌های ۱۹ تا ۲۵ دلاری بیشتر است. البته برای ساکنان ایران، پیش از هر محاسبه‌ای باید روشن باشد که آن سرویس اصلاً امکان ثبت‌نام و پرداخت را می‌دهد یا نه.
اگر هنرمندی هستی که مخاطبش واقعاً رشد می‌کند، گام بعدی شاید یک شریک باشد نه پلنی گران‌تر. Be Fun که در مدلین کلمبیا مستقر است، با هنرمندانی که کشش واقعی دارند هم‌سرمایه‌گذاری می‌کند، بی‌آنکه مالکیت مسترهایشان را بگیرد؛ هر همکاری‌ای البته تابع قوانین و تحریم‌های قابل اجراست. اگر می‌خواهی اعدادت را با هم بررسی کنیم، از اینجا برایمان بنویس.
بیشتر بخوان: راهنمای توزیع رایگان موسیقی (انگلیسی).
پرسش‌های متداول
آیا Spotify در ایران در دسترس است؟
خیر. ایران در فهرست رسمی کشورهایی که Spotify در آنها ارائه میشود نیست. YouTube Music، Apple Music و Deezer هم طبق صفحههای رسمیشان در ایران ارائه نمیشوند.
آیا می‌توانم از ایران درآمد استریم را با PayPal دریافت کنم؟
ایران نه در جدول PayPal Payouts آمده و نه در جدول کدهای کشور API پی‌پل. راهی برای دور زدن این محدودیت پیشنهاد نمی‌کنیم؛ برای موارد خاص با وکیل مشورت کن.
آیا ایران عضو کنوانسیون برن است؟
خیر. طبق مؤسسهٔ حقوقی Nouraei & Mostafavi (۲۰۲۴)، ایران عضو کنوانسیون برن نیست و قانون اصلی حق مؤلف آن قانون مصوب ۱۹۷۰ (۱۳۴۸) است.
مؤسسات مدیریت جمعی حق مؤلف در ایران وجود دارند؟
مصوبهٔ فوریهٔ ۲۰۲۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی اجازهٔ تأسیس آنها را با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داده است. پیش از عضویت، وضعیت مجوز مؤسسه را بررسی کن.
منابع
- RouteNote: Free vs Premium (support, 2026)
- RouteNote: Should you choose Free or Premium distribution (10-07-2026)
- RouteNote: Payment options
- RouteNote: Why is there a $50 threshold
- Chartlex: SoundOn payout overhaul (16-05-2026)
- FreshTunes Wiki: Withdraw royalties
- ONErpm: How it works
- Bandcamp: What are Bandcamp's fees
- Ditto Music: Pricing
- Amuse: Pricing
- TuneCore: Plans and pricing
- SoundCloud: Is SoundCloud distribution free
- Spotify: Where Spotify is available
- YouTube Music: Available locations
- PayPal Developer: Payouts country feature
- Apple: Availability of Apple Media Services (30-10-2026)
- Deezer: Countries
- PayPal Developer: Country codes
- Unchained Music: KYC/AML (restricted countries)
- OFAC: Iran Sanctions FAQs
- Nouraei & Mostafavi: Iran allows the creation of institutions to manage copyright (28-02-2024)
- Iran International: Iran joins WIPO classification agreements (11-11-2025)
- TechRasa: Meet Navaak, the Iranian music streaming app (19-12-2015)
- سازمان امور مالیاتی کشور
به‌روزرسانی: نوامبر 2026. نوشتهٔ خوان آلوارس، هم‌بنیان‌گذار Be Fun (مدلین، کلمبیا).